Bwyd da, i bawb, am byth
16 Ionawr 2026
Yn y blog hwn, mae Liz Watchorn, Pennaeth Ariannu, yn rhannu pam mae rownd newydd y Gronfa Gweithredu Hinsawdd wedi'i chynllunio i gefnogi newid cadarnhaol hirdymor mewn systemau bwyd yn y DU.
Rydym yn gyffrous i lansio rownd newydd o'r Gronfa Gweithredu Hinsawdd sy'n canolbwyntio ar systemau bwyd. Mae'r rhaglen newydd hon wedi'i llunio gan fewnwelediadau gan Beth Bell a Dan Crossley o'r Food Ethics Council y mae eu harbenigedd a'u hymchwil wedi llywio ein meddwl.
Fe wnaethant rannu neges syml ond pwerus yr awdur gwyddoniaeth Colin Tudge am fwyd da, i bawb, am byth. Mae'n adlewyrchu ein cred y dylai systemau bwyd weithio'n deg i bobl heddiw ac amddiffyn natur ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.
Gallwch ddarllen blog y Food Ethics Council am eu gwaith a'u myfyrdodau yma.
Gyda'n gilydd, fe wnaethom archwilio sut i gefnogi newid hirdymor sy'n helpu cymunedau i gael mynediad at fwyd iach a fforddiadwy wrth amddiffyn natur a lleihau effeithiau ar yr hinsawdd.
Pam bod systemau bwyd yn bwysig
Mae bwyd yn effeithio ar bob un ohonom. Mae'n llywio ein hiechyd, ein hurddas a'n bywydau beunyddiol. Mae hefyd yn llywio'r amgylchedd yr ydym yn dibynnu arno. Eto i gyd, mae ansicrwydd bwyd, difrod amgylcheddol a newid hinsawdd yn aml yn cael eu trin fel materion ar wahân.
Mae systemau bwyd yn llywio sut mae bwyd yn cael ei dyfu, ei rannu a'i fwyta. Maent yn llywio pwy sydd â mynediad at fwyd da, pa mor fforddiadwy ydyw a phwy sy'n elwa. Pan fydd y systemau hyn yn methu, nid yw'r effaith yn gyfartal. Yn aml, pobl sy'n wynebu tlodi, anfantais neu wahaniaethu sy'n cael eu heffeithio gyntaf a gwaethaf.
Mae amddiffyn natur, ymateb i newid hinsawdd a mynd i'r afael ag ansicrwydd bwyd wedi'u cysylltu'n ddwfn. Mae'r cysylltiad hwn wrth wraidd y rhaglen ariannu hon.
Beth yw pwrpas y grant hwn
Dyma raglen hirdymor ar raddfa fawr sydd wedi'i chynllunio i gefnogi newid systemau. Gall sefydliadau a phartneriaethau wneud cais am grantiau gwerth o leiaf £2.5 miliwn dros o leiaf 3 blynedd.
Wrth newid systemau, rydym yn golygu gwaith sy'n newid sut mae systemau bwyd yn gweithio. Gallai hyn gynnwys newid perthnasoedd, gwneud penderfyniadau, blaenoriaethau ariannu neu ffyrdd newydd o weithio. Mae'n ymwneud â mynd i'r afael ag achosion sylfaenol, nid dim ond ymateb pan fydd problemau'n cyrraedd pwynt argyfwng. Ein nod yw cefnogi newid ar raddfa fawr, nid atebion tymor byr.
Rhoi pobl yn gyntaf
Mae tegwch a chynhwysiant yn ganolog i'r rhaglen hon. Rydym am gefnogi gwaith sy'n gwella mynediad at opsiynau bwyd iach a fforddiadwy mewn ffyrdd sy'n amddiffyn urddas a dewis.
Rydym yn cydnabod bod cymorth bwyd brys yn parhau i fod yn hanfodol, ac rydym yn parhau i ariannu hyn trwy raglenni eraill. Fodd bynnag, mae'r grant hwn yn canolbwyntio ar achosion hirdymor ansicrwydd bwyd a sut y gall systemau newid i atal argyfwng cyn iddo ddigwydd.
Beth sy'n digwydd nesaf
Mae'r grant hwn yn rhan o Genhadaeth Amgylcheddol ehangach y Gronfa a'n hymrwymiad hirdymor i newid systemau. Rydym yn gweld hyn fel taith barhaus, wedi'i llywio gan ddysgu gan gymunedau a phartneriaid.
Os ydych chi'n rhan o sefydliad neu bartneriaeth sy'n gweithio i newid systemau bwyd y DU, rydym yn eich annog i ddysgu mwy ac ymuno â'n sesiwn wybodaeth ar-lein sydd ar ddod.
Cofrestrwch ar gyfer gweminar am y grant newydd sydd ar gael.
Dysgwch ragor a gwnewch gais i'r Gronfa Gweithredu Hinsawdd - Systemau Bwyd.