National Prison Radio

Cyn y pandemig

Dechreuodd National Prison Radio yn 2009, yn dilyn prosiectau ar raddfa lai mewn carchardai unigol. Mae ganddo stiwdios mewn dau garchar, HMP Brixton yn Llundain a HMP Styal, carchar i fenywod yn Swydd Gaer. Mae tîm o gynhyrchwyr proffesiynol yn gweithio o'r stiwdios hyn bob dydd, gan greu cynnwys ochr yn ochr â thîm o garcharorion.

Mae'r gwasanaeth ar gael trwy deledu yn y gell - sy'n golygu mai dim ond i'r rhai sydd wedi eu dedfrydu i garchar y mae ar gael, nid i staff. "Mae wedi dod yn ganolog i fywyd carchar," eglura Tim. Dyma'r brif ffynhonnell wybodaeth ac adloniant, ac yn ffordd o leihau unigrwydd.

Cyn y pandemig, roedd 75% o bobl yn y carchar yn gwrando ar yr orsaf, gydag ychydig llai na hanner yn gwrando bob dydd. Mae pobl yn gwrando am ddeg a hanner i 11 awr yr wythnos ar gyfartaledd: "Mae wedi'i wreiddio'n ddwfn yn llif dyddiol amserlen y carchar." Cefnogodd Cronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol y prosiect am y tro cyntaf yn 2010, gyda grant o £237,278, ac yna grant Ymateb i Covid-19 o £188,882.

"Rydyn ni'n elusen, ond rydyn ni hefyd yn gweld ein hunain fel cwmni cynhyrchu annibynnol," eglura Tim. Mae gwaith y PRA wedi ennill sawl gwobr. Mae'n cynnwys rhaglenni dogfen ar gyfer Radio’r BBC, podlediadau, ffilmiau byrion a hysbysebion ar gyfer y sector gwirfoddol, ond National Prison Radio yw ei brif ffocws. Fel gorsaf radio fasnachol, mae'n cynnig amserlen amrywiol, o'r sioe frecwast – o'r enw 'Porridge' – i raglenni cerddoriaeth arbennig a rhaglen sylweddol o gynnwys llafar.

Mae prif themâu yn cynnwys addysg, sgiliau a chyflogaeth, iechyd meddwl a chorfforol a lles, ynghyd â sylw i newidiadau yn y system cyfiawnder troseddol. "Mae llawer ohono yn ceisio cadw pobl yn gyfredol am yr hyn sy'n digwydd a sut y gall hynny effeithio arnyn nhw," meddai Tim.

Mae'r orsaf yn gweithio gyda thua 200 o bartneriaid bob blwyddyn, o elusennau i adrannau'r llywodraeth, gan dynnu sylw at wasanaethau a chymorth. Mae hefyd yn cynnig ysbrydoliaeth, ac yn edrych ar pam mae pobl yn dod i ben yn y carchar. Mae pobl sy’n bod yn esiampl yn arbennig o bwysig, "goleuadau disglair cadarnhaol, sy'n gallu dweud, 'Rwy'n gwybod bod popeth yn ymddangos yn amhosibl ar hyn o bryd – ond roeddwn i'n gallu goresgyn fy nghamddefnydd o sylweddau, neu ailadeiladu perthynas gadarnhaol gyda fy nheulu, er bod hynny'n ymddangos yn anghyraeddadwy pan ddechreuais fy nedfryd gyntaf'.

"Mae newyddiaduraeth sy'n canolbwyntio ar atebion yn llinyn cyson. Rydym yn archwilio'r ymatebion i faterion cymdeithasol yn feirniadol, yn hytrach na chanolbwyntio ar y problemau yn unig. Mae'n farn fwy defnyddiol, rhagweithiol a grymus, ac yn helpu i yrru dinasyddiaeth fwy effeithiol. Ac rydym yn rhoi pwyslais enfawr ar ddysgu gan bobl sydd â phrofiad byw - yr arbenigwyr carchar go iawn."

Ymateb i Covid-19

Ychydig cyn y cyfnod clo, tynnodd y prosiect ei staff allan o'r carchar. "Mae'r rhain yn sefyllfaoedd gwaith bach ac agos iawn. Roedd yn dechrau teimlo'n anniogel." Roedd y newid i weithio gartref yn golygu darparu offer. "Roedden ni'n gallu gwneud yn siŵr bod gennym orsaf radio 24 awr o hyd."

Mae'r orsaf yn ymfalchïo mewn llais dilys. Roedd bod ymhell wrth gydweithwyr yn y carchar yn her ddifrifol: "Rydyn ni'n gwneud radio i garcharorion gan garcharorion, ac rydyn ni wedi colli elfen o hynny." Yn hytrach, fe wnaethon nhw droi at gyn-gydweithwyr a oedd wedi parhau â'u diddordeb mewn radio ar ôl gadael y carchar. "Roedden ni'n gallu defnyddio rhwydwaith o bobl rydyn ni wedi gweithio gyda nhw ar y tu mewn, sydd bellach yn mynd ymlaen â'u bywydau, i'w hail-ymgysylltu a rhoi cyfle iddyn nhw ehangu ar eu profiad."

Ar ôl i'r cyfnod clo ddechrau, gallai carcharorion dreulio cymaint â 23 awr y dydd yn eu celloedd, er mwyn lleihau rhyngweithio a'r bygythiad o haint. Cafodd addysg a gweithgareddau eu stopio neu eu lleihau'n ddifrifol. Nid oedd ymweliadau teuluol yn cael eu caniatáu mwyach, "sy'n achos gwirioneddol i rwystredigaeth a dicter a thristwch. Roedden ni'n ymwybodol iawn o'r peryglon – a fydd rhyw fath o wylltio, a yw hyn yn mynd i ferwi drosodd?

Ar draws yr holl amserlen, maen nhw wedi gweithio i fynd i'r afael â hynny. "Rydyn ni'n darlledu llawer o gynnwys am iechyd meddwl, ymwybyddiaeth ofalgar, straen - gan geisio delio â'r pryderon hynny." Mae gwybodaeth yn hanfodol, gan gadw'r gwrandawyr yn gyfredol am y pandemig a'r hyn oedd yn digwydd yn y system garchardai." Maen nhw'n gweithio'n agos gyda'r gwasanaeth carchardai a'i dîm cyfathrebu. "Rydyn ni'n cwrdd yn wythnosol: dyma beth sy'n digwydd, dyma'r negeseuon sydd angen i ni gael allan yna, dyma beth sy'n newid."

Mae ganddyn nhw berthynas gadarnhaol gyda'r gwasanaeth carchardai, tra'n cynnal annibyniaeth olygyddol. Bob wythnos, mae NPR yn darlledu sesiwn holi ac ateb gyda Phil Copple, cyfarwyddwr cyffredinol y gwasanaeth carchardai, gyda chwestiynau heb eu sensro wedi eu holi gan garcharorion. Mae'n ymwneud â rhannu gwybodaeth, ond hefyd am roi ymdeimlad o asiantaeth i bobl. "Mae hynny'n ffactor pwysig iawn, i deimlo fel bod rhywun yn gwrando, bod eich pryder yn cael ei ystyried."

Mae cynnwys cerddoriaeth reolaidd yn fath arall o gefnogaeth. "Allwch chi ddim gorbwysleisio pwysigrwydd y rhaglenni cerddoriaeth. Mae'n darparu adloniant, mae'n allfa i bobl. Mae'r ffordd mae ein hamserlen wedi'i strwythuro, gyda'r rhaglenni cerddoriaeth, a'r lleisiau cyfarwydd, i gyd yn helpu i leddfu teimladau o rwystredigaeth, unigrwydd a phryder."

Negeseuon: cysylltiadau yn ystod y cyfnod clo

Wrth i sianeli eraill gau, mae'r orsaf wedi cynnig cyfle i wrandawyr gysylltu ag eraill, y tu mewn a'r tu allan i'r carchar. Y sioe wythnosol Teulu a Ffrindiau yw'r unig raglen sydd ar gael y tu allan i'r carchar. Gall carcharorion a'r rhai y tu allan anfon ceisiadau am ganeuon a negeseuon: gall y ddwy ochr wrando a rhannu.

"Ar ôl i ni sylweddoli bod carchardai mewn cyfnod clo llawn, fe wnaethon ni ei gynyddu, gan wneud dwy sioe yr wythnos. Mae hynny a rhai o'r sioeau cais mewnol yn boblogaidd tu hwnt." Ar draws yr amserlen, mae rhannu negeseuon wedi bod yn boblogaidd iawn. Ar gyfer wythnos ymwybyddiaeth iechyd meddwl, rhannodd gwrandawyr straeon a cheisiadau am ganeuon am garedigrwydd. Gan weithio gyda'r elusen carchardai The Butler Trust, cynhaliodd yr orsaf ymgyrch "arwyr cudd", gan ofyn i bobl enwebu staff carchar. "Pan glywais amdano am y tro cyntaf, roeddwn i'n meddwl y gallai hyn fynd yn anghywir - ond cawsom ymateb anhygoel. Roedd llawer o bobl yn ddiolchgar iawn am y risg yr oedd staff y carchar yn ei gymryd, gan ddod i mewn bob dydd mewn sefyllfa beryglus."

Roedd ymgyrch arall yn canolbwyntio ar newidiadau polisi. "Fe ddywedon ni, 'Esgus mai chi yw pennaeth newydd y gwasanaeth carchardai, pa newid hoffech chi ei weld?'" Roedd yr ymatebion yn ystyriol ac yn feddylgar: "Llawer o syniadau cadarnhaol, synhwyrol iawn. ' Allwn ni gael fideo-gynadledda, i gadw mewn cysylltiad â theuluoedd drwy'r amser?'"

Mae adborth gwrandawyr yn cadarnhau pa mor bwysig yw hyn. Pan wnaeth y cyfnod clo ei gwneud hi'n anoddach casglu llythyrau o garchardai, sefydlodd NPR wasanaeth neges llais y gall pobl ei ffonio am ddim. Mae wedi derbyn mwy na 10,000 o negeseuon yn ystod y tri mis cyntaf, yn hynod gadarnhaol am y gwasanaeth.

"Hyd yn oed os ydyn ni'n gofyn i bobl am gyfraniadau penodol i ymgyrch bolisi, mae llawer o bobl yn sôn am bwysigrwydd yr hyn rydyn ni'n ei wneud fel rhan o'u hymateb - dweud diolch am NPR, rydych chi wedi bod yn ein cadw'n gall, yn ein diddanu. Mae'n rhaid i bobl fynd allan o'u ffordd - ciwio, mynd ar y ffôn, gadael neges. Mae'n ymdrech. Rydyn ni wastad wedi cael perthynas dda ac ymateb da gan ein cynulleidfa, ond yn ystod y misoedd diwethaf mae'r gwaith yn teimlo fel ei fod wedi bod yn bwysig iawn ac yn hanfodol."

Llais i'r sector

Oherwydd bod mynediad i garchardai wedi bod mor gyfyngedig, mae National Prison Radio wedi dod yn ffordd i elusennau gadw mewn cysylltiad â'u defnyddwyr gwasanaeth. "Rydyn ni wedi gallu cymryd eu gweithdy a gwneud rhaglen radio amdano. Rydyn ni wedi gweithio gydag elusennau bach, dim ond i gael y neges allan - 'Allwn ni ddim dod i mewn ar hyn o bryd, ond rydyn ni'n meddwl amdanoch chi, rydyn ni'n edrych ymlaen at weithio gyda chi eto.'"

Roedd grant Covid-19 Y Gronfa yn golygu y gallent fforddio blaenoriaethu'r gwaith hwn. "Doedden ni ddim eisiau dal y sector yn wystl- 'Mae hysbyseb yn costio cymaint' - gan wybod bod arian pobl yn dynn. Rydyn ni wedi gallu bod yn ffrind i'r sector, gan ddweud, 'Peidiwch â phoeni am hynny, mae rhannu eich neges yn bwysicach na gofyn am arian nad oes gennych chi'. Mae'r ariannu wedi bod yn achubwr bywyd i ni, ond rwy'n credu ei fod wedi cael budd enfawr i'r sector: gallem fynd yn uwch a thu hwnt, a gwneud gwaith ychwanegol."

Maen nhw hefyd yn adeiladu ar y gwaith gyda chydweithwyr sydd wedi gadael y carchar, gyda'r nod o gynyddu cyfleoedd mewn darlledu. "Yn bennaf, mae’r bobl sy'n gweithio gyda ni yn Brixton yn BAME [Du, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig]. Mae gan y sector radio ehangach broblem wirioneddol gydag amrywiaeth. Allwn ni fod yn rym cadarnhaol ac aflonyddgar? Pa gyfleoedd pellach allwn ni eu darparu i bobl sydd â diddordeb mewn dilyn hyn fel opsiwn gyrfa?"

Wrth edrych i'r dyfodol, mae Tim yn gweld cyfle i herio darlledwyr prif ffrwd.

Ffynonellau a dolenni

Cymdeithas Radio Carchardai: Radio Carchar Cenedlaethol

Darganfyddwch fwy am waith y Prison Radio Association, neu dilynwch nhw ar Instagram, LinkedIn neu Facebook.

Siaradodd Tim Colman â Zoë Anderson ar 14 Awst 2020.