Manteision gweithredu ar newid hinsawdd dan arweiniad y gymuned: Adnodd i gefnogi’r gwaith o ddylunio prosiectau, monitro, dysgu ac adrodd straeon

Cyflwyniad

Mae'r adroddiad hwn yn dangos manteision eang gweithredu hinsawdd ym mywydau bob dydd pobl, gan helpu i ysgogi cefnogaeth a chyfranogiad mewn prosiectau gweithredu hinsawdd lleol.

Mae'n amlinellu'r manteision posibl o weithgareddau gweithredu hinsawdd, a fframwaith ar gyfer mesur y manteision hynny.

Mae'r adroddiad ar gyfer deiliaid grant y Gronfa Gweithredu Hinsawdd (CGH) a rhanddeiliaid eraill sydd â diddordeb mewn gweithredu hinsawdd dan arweiniad y gymuned. Gellir ei ddefnyddio mewn penderfyniadau ynghylch dylunio prosiectau, monitro neu werthuso prosiect, neu wrth gyfathrebu manteision posibl i randdeiliaid.

Canfyddiadau

Dangosodd yr ymchwil y gellir grwpio gweithredu hinsawdd dan arweiniad y gymuned i 6 math o weithgareddau:

• natur (er enghraifft plannu coed, adfer cynefinoedd)

• dŵr, gwastraff a defnydd (er enghraifft, ailgylchu, effeithlonrwydd dŵr)

• ynni (er enghraifft, ynni adnewyddadwy cymunedol, mentrau effeithlonrwydd ynni)

• trafnidiaeth (er enghraifft, teithio llesol, mentrau rhannu ceir)

• ymgysylltu â'r cyhoedd (er enghraifft, eiriolaeth newid hinsawdd, addysg)

• bwyd (er enghraifft, rhandiroedd, perllannau cymunedol)

Canfu'r adolygiad o ymchwil fod manteision y gweithgareddau hyn fel arfer yn eistedd o fewn pedwar 4 categori:

• amgylcheddol: ansawdd a chadwraeth natur

• economaidd: dosbarthiad adnoddau a chyfoeth mewn cymuned

• sosioddiwylliannol neu gymunedol: lles cymdeithasol pobl

• iechyd: lles corfforol a meddyliol pobl

Mae'r adroddiad yn cynnwys fframwaith ar gyfer mapio gweithgareddau gweithredu hinsawdd i'w manteision posibl mewn cyd-destun cymunedol, a dangosyddion enghreifftiol ar gyfer eu mesur.

Mae'r ymchwil llawn a'r fframwaith manwl ar gael ar Lyfrgell Dystiolaeth y Gronfa.