Gall gweithredu yn yr hinsawdd a arweinir gan y gymuned arwain y ffordd

Ledled y DU, mae miloedd o grwpiau cymunedol eisoes wedi datblygu enghreifftiau ymarferol ac ysbrydoledig o sut i fynd i'r afael â newid hinsawdd a mynd i'r afael â'r argyfwng ecolegol.

Mae grwpiau cymunedol wedi'u lleoli yn yr ardal lle maent yn byw. Maent yn cysylltu ar lawr gwlad ac yn gallu cyflwyno'r syniadau mwyaf addas a mwyaf arloesol ar gyfer eu hardaloedd.  

Wrth ddod at ei gilydd o amgylch gweithgarwch gweithredu yn yr hinsawdd, mae ymchwil yn dangos bod amrywiaeth o fanteision ychwanegol i'r gymuned ehangach. Cyfeirir at y rhain yn aml fel cyd-fanteision ac maent yn cynnwys:

• gwell cydlyniant cymunedol
• amgylchedd lleol glanach a mwy dymunol
• gwell iechyd corfforol a meddyliol i bobl leol
• llai o unigrwydd
• helpu pobl i arbed arian
• cyfleoedd cyflogaeth newydd
• ysgogi'r economi leol

 Nid yw dechrau arni i gymunedau bob amser yn hawdd. Dyna un o'r rhesymau pam mae Cronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol wedi ffurfio partneriaeth ag Ashden, elusen newid hinsawdd, i rannu gwybodaeth am feysydd allweddol lle mae gweithgarwch lleol llwyddiannus eisoes yn digwydd. "Rydym am gael arian gan y Loteri Genedlaethol i gefnogi prosiectau ledled y DU i wneud pethau gwych yn eu cymunedau i helpu i fynd i'r afael â'r argyfwng hinsawdd ac ecolegol," meddai Nick Gardner, Pennaeth Gweithredu Hinsawdd yng Nghronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol.

"Rydym yn gwybod, wrth gymryd camau gweithredu cydgysylltiedig yn yr hinsawdd, y gall y gymuned ehangach elwa mewn ystod eang o ffyrdd.

"Yr hyn sy'n allweddol i ni yw rhannu'r wybodaeth ac ysbrydoli ac ennyn diddordeb eraill drwy sicrhau bod arferion da yn hygyrch i bawb ddysgu oddi wrth ac adeiladu arnynt. Gofynnwyd i Ashden ein cefnogi fel y gallwn sicrhau ein bod ni, fel ariannwr mwyaf y DU o weithgarwch cymunedol, yn rhannu gwybodaeth wych am weithredu yn yr hinsawdd a gwybodaeth am sut i ysgogi cymunedau ble bynnag y maent a sut bynnag y gallant wneud gwahaniaeth."  

Mae'r straeon hyn yn canolbwyntio ar flaenoriaethau ariannu presennol y Gronfa ar gyfer Gweithredu yn yr Hinsawdd sy'n perthyn i bum maes eang:

• ynni
• trafnidiaeth
• amgylchedd naturiol
• bwyd
• gwastraff a defnydd

Dywedodd Harriet Lamb, Prif Swyddog Gweithredol Ashden: "Wrth weithio gyda Chronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol i dynnu sylw at brosiectau gweithredu hinsawdd cymunedol, roeddem am adrodd eu straeon a thynnu sylw at y gwahaniaeth y maent yn ei wneud ar lefel leol. Gwyddom hefyd, fodd bynnag, fod gan yr hinsawdd a'r gweithredu amgylcheddol a arweinir gan y gymuned y potensial i alluogi newid gwirioneddol, arloesol a systemig ac mae'n rhan hanfodol o alluogi newid cyflym i gymdeithas carbon sero net.

"Rydym hefyd wedi gweld argyfwng COVID-19 wedi dangos pwysigrwydd hanfodol cymunedau wrth ymateb i argyfwng. Rydym wedi bod yn gwylio'n agos am wersi i'w dysgu yn hyn o beth."