Dechreuodd gydag angen am gymorth – stori Jen
13 Mawrth 2026
Mae stori Jen yn dangos sut mae camau bach - fel gwirfoddoli - yn gallu creu crycheffeithiau i unigolion, cymunedau a’r blaned. Weithiau, y rhan anoddaf yw cymryd y cam cyntaf.
Beth ydych chi’n ei wneud pan mae bywyd yn newid yn sydyn ac mae angen cefnogaeth, cysylltiad ac ymdeimlad o bwrpas arnoch chi?
Dyna’r sefyllfa roedd Jen Liggitt ynddi. Yn sengl, yn magu 3 o blant ac yn chwilio am sefydlogrwydd, roedd hi’n gwybod bod angen cymuned arni gymaint ag yr oedd angen cymorth ymarferol arni.
Daeth Jen o hyd i'r ddau beth yma ar fferm Heart of BS13 yn ne Bryste. Fferm flodau a bwyd sy’n cael ei rhedeg gan y gymuned yw Heart of BS13 ac mae’n dod â phobl at ei gilydd i dyfu, dysgu a gweithredu ar newid hinsawdd ac iechyd. Mae’r prosiect yn rhan o’r Prosiect Community Climate & Nature Action sy’n cael ei gydlynu gan Partneriaeth Bristol Climate & Nature.
Mae’n cael ei gefnogi gan y Climate Action Fund (CAF), sy’n cefnogi cymunedau drosodd Prydain i weithredu ar faterion newid hinsawdd ac i gynnwys mwy o bobl mewn gweithgareddau amgylcheddol.
Dechrau newydd
Mae newidiadau mawr mewn bywyd yn gallu cael effaith sylweddol. Teimlai Jen hynny pan ddaeth yn rhiant sengl.
Roedd hi eisiau teimlo’n rhan o rywbeth eto. Roedd hi hefyd eisiau bod yn yr awyr agored, gweithio gyda byd natur a gwneud rhywbeth ystyrlon ar gyfer dyfodol ei phlant.
Yn 2020, yn ystod y pandemig, daeth Jen o hyd i Heart of BS13 drwy eu prosiect diogelwch bwyd. Mae’r prosiect yn anfon prydau bwyd i aelwydydd sy’n ei chael hi’n anodd yn ardal BS13. Roedd hi eisiau rhoi rhywbeth yn ôl hefyd, felly fe aeth hi ati i helpu yn yr ardd gymunedol.
Roedd yn rhoi trefn iddi, awyr iach a rhywle lle’r oedd pobl yn gofalu am ei gilydd.
Dysgodd Jen sgiliau newydd, gwnaeth ffrindiau a theimlo bod ei llesiant yn gwella ar adeg pan oedd llawer o bobl yn teimlo’n unig.
Y cam nesaf
Gyda chefnogaeth gan CAF tyfodd gwirfoddoli Jen i fod yn waith cyflogedig, a daeth hi’n Gydlynydd Compost Dolen Gaeedig Heart of BS13 - eu ‘harbenigwr compostio’ preswyl.
Mae compostio dolen gaeedig yn troi gwastraff bwyd lleol yn gompost. Mae’r compost hwn wedyn yn cael ei ddefnyddio i dyfu bwyd a blodau. Mae Jen yn teimlo bod y broses hon yn hynod ddiddorol ac mae wrth ei bodd yn ei rhannu ar ei theithiau compost.
Gwneud y byd yn lle gwell, ychydig o gompost ar y tro
Heddiw, mae Jen yn byw ac yn gweithio yn y gymuned ac mae’n falch o’r gwahaniaeth mae hi’n ei wneud bob dydd.
Mae hi’n casglu gwastraff bwyd gan ddefnyddio beic tair olwyn e-Carbon BS13 – golygfa gyfarwydd o amgylch y gymdogaeth. Mae hi’n gweithio gyda dros 60 o gartrefi i’w helpu i wahanu gwastraff bwyd oddi wrth sbwriel cyffredinol. Mae Jen hefyd yn casglu compost gan ysgolion a busnesau lleol. Mae hi’n datblygu cymysgedd compost sy’n perfformio’n dda ac sy’n perfformio’n well na phridd wedi’i brynu o’r siop.
Rhoddodd cyllid y Loteri Genedlaethol sefydlogrwydd ac incwm i Jen wneud rhywbeth sy’n bwysig iddi. Ochr yn ochr â’r swydd hon, mae hi hefyd yn gweithio’n rhan-amser fel hyfforddwr personol. Yn y swydd hon, mae Jen yn helpu pobl hŷn i gadw’n heini ac i symud – o bridd iach i gymalau iach!
"Mae ein prosiect compostio wedi rhoi cyfle i lawer o bobl ddysgu am weithredu ar newid hinsawdd a sut y gallan nhw gymryd rhan. Ar y fferm flodau, rydym ni’n rhoi cyfle i bobl ddysgu sgiliau newydd, baeddu eu dwylo, teimlo’n dda amdanyn nhw eu hunain a gwneud gwahaniaeth. I fod gyda’n gilydd a mynd i’r afael ag unigrwydd.” – Jen Liggett, Cydlynydd Compost Dolen Gaeedig yn Heart of BS13
Mae Jen hefyd yn gweithio gydag ysgolion lleol, gan rannu ei gwybodaeth ac annog pobl ifanc i gymryd rhan. Drwy wneud gwaith ymarferol gyda’i gilydd, mae pobl yn gweld eu bod yn lleihau unigrwydd, yn gwella iechyd meddwl ac yn cadw’n heini. Yn aml, mae’n dechrau gyda sgwrs, rhaw neu baned.
Dechrau arni
Rydym ni’n cefnogi prosiectau amgylcheddol o bob lliw a llun. Rydym ni’n cynnig grantiau o £300 hyd at £20,000 drwy ein rhaglen agored Arian i Bawb i grantiau o dros £500,000 drwy ein Cronfa Gweithredu ar Newid Hinsawdd. Dysgwch ragor am ariannu Amgylcheddol yn eich ardal a gwnewch gais
.